Bản thảo được viết vào tháng 9 năm 2025 bởi Somi Thanh Huyền.
Chào mọi người, mình là Somi Thanh Huyền đây.
Lâu lắm rồi mình mới có thời gian ngồi xuống để viết một bài dài như thế này.
Hôm nay ngày ngoài trời đang mưa rất lớn. Bão đến, gió mạnh, cây cối nghiêng ngả. Mình chỉ mong tất cả mọi người đều bình an, giữ gìn sức khỏe và về nhà an toàn.
Nhưng rồi mình chợt nghĩ.
Có những cơn bão chúng ta nhìn thấy.
Và cũng có những cơn bão chỉ diễn ra trong tâm trí.
Có lẽ, cơn bão thứ hai mới là điều đáng sợ hơn.
Hôm nay, mình muốn tâm sự với mọi người về một chủ đề không dễ nói:
Trầm cảm.
Mình không biết mình đã từng bị trầm cảm hay chưa.
Mình cũng không muốn tự chẩn đoán bản thân.
Nhưng mình nhớ rất rõ cảm giác của mình khi còn học cấp hai.
Thành tích học tập không tệ.
Gia đình cũng không quá thiếu thốn.
Cuộc sống nhìn từ bên ngoài có lẽ khá bình thường.
Thế nhưng mình luôn cảm thấy rất mệt.
Có những ngày mình chỉ nghĩ:
“Giá như mình là một cái giường thì tốt biết mấy. Chỉ cần nằm yên ở đó, không phải đi đâu, không phải cố gắng điều gì.”
Sau này, khi vào Đà Nẵng làm việc, mọi thứ thậm chí còn tốt hơn.
Đồng nghiệp tử tế.
Công việc không quá áp lực.
Lương không cao nhưng đủ sống.
Cuối tuần đi chơi.
Cuộc sống tự do.
Nếu nhìn từ bên ngoài, mình là một người rất ổn.
Thế nhưng mỗi tối trước khi ngủ, mình lại bất giác nghĩ:
“Nếu ngày mai mình không tỉnh dậy thì sao?”
Điều kỳ lạ là…
Somi không hề ghét cuộc sống.
Ngược lại.
Somi rất muốn sống.
Somi vẫn có ước mơ.
Vẫn còn rất nhiều điều muốn làm.
Chỉ là có những thời điểm, tâm trí mình mệt đến mức không thể giải thích được.
Chính vì vậy, mình không dám nói rằng đó là trầm cảm.
Nhưng nó khiến mình nhận ra một điều.
Không phải mọi nỗi đau đều có thể nhìn thấy bằng mắt.
Điều khiến mình trăn trở hơn cả không phải là căn bệnh.
Mà là cách xã hội đối xử với những người mắc căn bệnh ấy.
Khi ai đó bị gãy chân, mọi người sẽ bảo họ nghỉ ngơi.
Khi ai đó sốt cao, mọi người khuyên họ đi bệnh viện.
Nhưng khi ai đó nói rằng:
“Mình mệt quá…”
Điều họ thường nhận lại là:
“Mày nghĩ nhiều quá.”
“Cố lên là được.”
“Ai mà chẳng mệt.”
“Đừng yếu đuối như thế.”
Có lẽ đây là nghịch lý lớn nhất.
Chúng ta chấp nhận rằng cơ thể có thể bị bệnh.
Nhưng lại rất khó chấp nhận rằng tâm trí cũng có thể kiệt sức.
Triết gia Søren Kierkegaard từng viết:
“The greatest hazard of all, losing one’s self, can occur very quietly in the world, as if it were nothing at all.”
(Điều nguy hiểm nhất là đánh mất chính mình, và điều đó có thể xảy ra rất âm thầm, như thể chẳng có gì xảy ra cả.)
Nguồn: The Sickness Unto Death (1849).
Nếu mọi người muốn đọc thêm các danh ngôn của ông thì tham khảo tại đây nhé: https://www.tudiendanhngon.vn/danhnhan/dnct/itemid/14844/search/soren-kierkegaard
Có lẽ trầm cảm cũng giống như vậy.
Nó không phải lúc nào cũng xuất hiện bằng nước mắt.
Đôi khi nó đến bằng sự im lặng.
Một người vẫn đi làm.
Vẫn cười.
Vẫn đăng ảnh.
Vẫn trả lời tin nhắn.
Nhưng bên trong, họ đã kiệt sức từ rất lâu.
Triết gia Albert Camus từng mở đầu tác phẩm The Myth of Sisyphus bằng một câu nổi tiếng:
“There is but one truly serious philosophical problem, and that is suicide.
(Chỉ có một vấn đề triết học thực sự nghiêm trọng, đó là tự sát.)
Mình tìm thấy một bài cũng hay mọi người tham khảo thêm nha:
[Tóm Tắt & Review Sách] “Thần Thoại Sisyphus”: Sống Để Làm Gì?
Camus không cổ vũ cái chết.
Ông muốn nói rằng câu hỏi quan trọng nhất của triết học là:
Điều gì khiến con người tiếp tục sống, ngay cả khi cuộc đời đầy phi lý và đau khổ?
Ông gọi đó là sự nổi loạn.
Là việc mỗi sáng vẫn thức dậy.
Vẫn ăn một bữa cơm.
Vẫn đi làm.
Vẫn yêu thương.
Dù cuộc đời đôi khi chẳng hề dễ dàng.
Mình rất thích cách nhìn ấy.
Bởi đôi khi…
Sống tiếp cũng là một dạng dũng cảm.
Theo World Health Organization, trầm cảm là một trong những rối loạn tâm thần phổ biến nhất trên thế giới và có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập, làm việc cũng như các mối quan hệ xã hội. WHO cũng nhấn mạnh rằng trầm cảm không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là một tình trạng sức khỏe có thể được hỗ trợ và điều trị.
(Nguồn: WHO, Depression, cập nhật năm 2023.)
Xem thêm tại đây.
Điều đó khiến mình suy nghĩ rất nhiều.
Có lẽ điều đáng sợ nhất không phải là trầm cảm.
Mà là việc người mắc trầm cảm phải giả vờ rằng mình vẫn ổn.
Nhà xã hội học Émile Durkheim từng chỉ ra trong tác phẩm Suicide (1897) rằng sức khỏe tinh thần của con người không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cách xã hội kết nối, hỗ trợ và tạo cảm giác thuộc về cho mỗi người.
Điều đó có nghĩa là:
Một người không vượt qua được khủng hoảng không hẳn vì họ yếu.
Đọc thêm tại: Durkheim, tự tử, liên hệ xã hội và thiếu cấu trúc
Somi từng nghĩ hạnh phúc là phải đạt được thật nhiều thứ.
Một công việc tốt.
Một mức lương cao.
Một ngôi nhà.
Một chiếc xe.
Một danh hiệu.
Nhưng càng lớn, mình càng thấy có một thứ còn quan trọng hơn.
Đó là bình yên trong tâm trí.
Có những người rất giàu nhưng mất ngủ.
Có những người rất thành công nhưng luôn thấy mình vô dụng.
Có những người luôn cười nhưng chưa từng thật sự vui.
Có lẽ vì vậy mà triết gia Aristotle cho rằng hạnh phúc không phải là khoảnh khắc sung sướng nhất thời, mà là trạng thái sống tốt và phát triển trọn vẹn con người (eudaimonia), được trình bày trong Nicomachean Ethics.
Đi tìm hạnh phúc đích thực: 7 bài học thiết thực đến bất ngờ từ triết gia Aristotle
Nếu hôm nay bạn đang mệt.
Đừng vội trách bản thân.
Nếu hôm nay bạn chưa làm được nhiều.
Đừng vội nghĩ mình thất bại.
Có những ngày, chỉ cần thức dậy.
Ăn đủ một bữa.
Tắm rửa.
Ra khỏi giường.
Đó cũng đã là một chiến thắng.
Và nếu cảm giác buồn bã, trống rỗng hoặc kiệt sức kéo dài, ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày, đừng ngần ngại tìm đến người thân mà bạn tin tưởng hoặc một chuyên gia sức khỏe tâm thần. Tìm kiếm sự giúp đỡ không phải là dấu hiệu của yếu đuối; đó là một cách chăm sóc bản thân.
Không ai nên phải chiến đấu với bóng tối một mình.
Trầm cảm không phải là sự yếu đuối. Điều đáng sợ nhất là một xã hội khiến con người không dám thừa nhận mình đang mệt.
Bác sĩ tâm thần và nhà triết học Viktor Frankl từng viết:
“When we are no longer able to change a situation, we are challenged to change ourselves.”
“Khi không còn có thể thay đổi hoàn cảnh, điều còn lại là học cách thay đổi chính mình.”
Nguồn: Man’s Search for Meaning (1946).
Nhà tâm lý học Carl Jung từng nói:
“I am not what happened to me, I am what I choose to become.”
“Tôi không phải là những gì đã xảy ra với mình; tôi là điều mình lựa chọn trở thành.”
(Câu nói thường được gán cho Carl Jung, nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng trong các tác phẩm gốc của ông.)
Albert Camus kết thúc tác phẩm The Myth of Sisyphus bằng một câu khiến mình suy nghĩ rất lâu:
“One must imagine Sisyphus happy.”
“Ta phải hình dung Sisyphus là một con người hạnh phúc.”
Mình không biết ngày mai sẽ mang đến điều gì.
Nhưng mình tin rằng, chỉ cần chúng ta còn lựa chọn bước tiếp, thì hy vọng vẫn luôn tồn tại.
Và mình mong rằng, nếu một ngày bạn gặp ai đó đang mệt mỏi, hãy đối xử với họ bằng sự tử tế.
Bởi bạn không bao giờ biết họ đã phải chiến đấu với điều gì trước khi mỉm cười với bạn.
Cảm ơn mọi người vì đã đọc.
Chúc tất cả chúng ta, sau cơn bão ngoài kia và cả những cơn bão trong lòng, vẫn đủ dịu dàng để yêu thương bản thân và đủ can đảm để bước tiếp.
Somi Thanh Huyền